ABD Başkanı Donald Trump, Çin’den ithal edilen 300 milyar dolar değerindeki ürünlere uygulanan ek tarife oranını yüzde 10’dan yüzde 15’e çıkardığını duyurdu. Bu karar, iki ülke arasındaki ticaret savaşında tansiyonu daha da artırarak küresel piyasalarda ciddi türbülansa yol açtı. Trump’ın 23 Ağustos Cuma günü yaptığı bu açıklama, Çin’in daha önce ABD ürünlerine getirdiği ek gümrük vergilerine doğrudan bir misilleme olarak geldi.
Ticaret gerilimindeki bu yeni yükseliş, küresel ekonomiye dair endişeleri derinleştirirken, ABD borsaları başta olmak üzere dünya piyasalarında sert satışları tetikledi. Başkan Trump, ABD şirketlerine Çin’den çekilme “emri” verdiğini de belirterek, ticaret savaşını yeni ve daha sert bir aşamaya taşıdığının sinyallerini verdi.
Ticaret Savaşı Neden Tırmandı?
ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşının bu son tırmanışı, Pekin’in Washington’a karşı aldığı misilleme kararıyla hız kazandı. Çin, cuma günü yaptığı açıklamayla, 75 milyar dolar değerindeki ABD malına yüzde 5 ila yüzde 10 arasında ek gümrük vergisi getireceğini duyurdu. Bu vergiler, petrol ve tarım ürünleri dahil olmak üzere geniş bir yelpazedeki ürünleri kapsıyor ve 1 Eylül ile 15 Aralık tarihlerinde yürürlüğe girecek.
Çin’in bu adımına karşılık veren Trump, Twitter üzerinden yaptığı peş peşe paylaşımlarla tepkisini dile getirdi. ABD Başkanı, Çin’in “haksız ticaret uygulamaları” nedeniyle bu kararı aldığını ve Amerika’ya zarar verdiğini savundu. Halihazırda 250 milyar dolarlık Çin ürününe uygulanan yüzde 25’lik gümrük vergilerine ek olarak, henüz vergilendirilmemiş kalan 300 milyar dolarlık Çin ürününe uygulanan tarifelerin artırılması, ticaret görüşmelerindeki çıkmazı daha da derinleştiriyor.
Piyasalar Nasıl Tepki Verdi?
Trump’ın cuma günü piyasalar kapanmadan dakikalar önce yaptığı bu açıklamalar, finans dünyasında şok etkisi yarattı. New York borsasında, tarife artışı haberinin ardından önemli endeksler sert düşüşler yaşadı:
- S&P 500: Yüzde 2,59 düşüşle 2.847,11 puana geriledi.
- Dow Jones Sanayi Endeksi: Yüzde 2,37 azalarak 25.628,90 puana indi.
- Nasdaq Teknoloji Endeksi: Yüzde 3,00 kayıpla 7.751,23 puanda kapandı.
Kapanış öncesinde vadeli işlem piyasalarında Dow Jones’un 500 puandan fazla düştüğü görülürken, küresel petrol fiyatları da bu gerilimden nasibini aldı. Batı Teksas petrolünün varil fiyatı yüzde 3’ten fazla düşüşle 53,92 dolara geriledi.
Trump’tan Şirketlere Çin’i Terk Emri
Donald Trump, cuma günkü açıklamalarında sadece tarifeleri artırmakla kalmadı, aynı zamanda ABD şirketlerine Çin’den çekilmeleri yönünde “emir” verdiğini de iddia etti. “Büyük Amerikan şirketlerimize Çin’e alternatif aramaya derhal başlamalarını ‘EMRETTİM'” ifadelerini kullanan Trump, bu açıklamalarının yasal dayanağını ise Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’na (IEEP – International Emergency Economic Powers Act) dayandırdı. Ancak bu yasanın başkanlara şirketlere Çin’den çekilme emri verme yetkisi tanıyıp tanımadığı hukuki tartışmalara yol açtı.
Bu gelişmeler, G7 Zirvesi öncesinde küresel liderler arasında gerilimi artırırken, uluslararası ticaret ve ekonomik istikrar üzerindeki belirsizlikleri körüklemeye devam ediyor. ABD ve Çin arasındaki ticaret savaşı, yakın gelecekte dünya ekonomisinin en önemli gündem maddelerinden biri olmaya devam edecek gibi görünüyor.